SUALTI SPORLARI
2007 tarihinde faaliyete geçen branşımızda sportif faaliyetlere yoğun olarak devam edilmektedir. Uzman dalış hocalarımız Şebnem Türkoğlu ve Recep Şen tarafından eğitimlere başlanmıştır.12 yaş altı sporculara ücretsiz olarak eğitim verilmektedir.
Denizin altında nasıl sonsuz bir dünya varsa, dalışla ilgili bilgiler de sınırsız. Yeni başlayacaklar için araştırdık ve ihtiyacınız olabilecek temel bilgileri derledik. Ancak unutulmamalı ki bu dünyayı anlamak için birkaç sayfa yeterli değil. Diyebiliriz ki, bu tam bir sevda işi... Bir denizci, denize dair her şeye hakim olmalı. Herhangi bir sorunda teknenin altına bakmanız gerektiğinde sahip olduğunuz dalış bilgileriniz işinize çok yarayacaktır. Fakat bundan ziyade, denizin altındaki dünyayı keşfetmek ve bir süreliğine sessiz bir dünyanın küçük bir parçası olmak, insanın kendini dinlendirmesi ya da günlük yaşamın sıradanlığından kopması için birebir. Tabii unutmamak gerekir ki bu dünyanın da kendi kuralları var ve onları çok iyi bilmek gerekiyor. Aksi bir durum, kuralları ciddiye almamak ölümcül sonuçlara yol açabilir. Ne demişler: Tedbir tedaviden önce gelir ve daha ucuzdur.
Dalıcı olmanın seviyeleri nelerdir?
Dalış okullarında verilen teorik ve pratik eğitimler belli bir standarta sahip. Dalan birinin alacağı dereceler, PADI, CMAS, SSI gibi brövelere göre farklılık gösterse de temelde her kişinin kendine uygun bir seviyede dalış eğitimi alması prensibine göre geliştirilmiştir. PADI sistemine bağlı bir dalış okulunda eğitim alacak, dalışa yeni başlayan ve belirli seviyede dalış yapmak isteyenler Open Water Diver seviyesinde sertifika alır ki, bu seviyede mutlaka sertifikalı dalıcılarla birlikte olmak üzere 18 metre sınırına kadar dalış yapılabilir. İsteyen bu seviyede kalır, isteyen daha üst seviyede eğitimler alır. Bir sonraki seviye Advanced Open Water seviyesidir ve dalan kişi bu seviyeden sonra Rescue Diver, Dive Master, Instructor seviyelerine kadar eğitimler alabilir ve profesyonelliğe kadar yürüyebilir. Ancak, Advanced Open Water seviyesi dalma meraklılarının kendini geliştirmesi ve dalış sayısını arttırarak deneyimli bir dalıcı olması için yeterlidir. Bunların dışında hem Open Water seviyesinde dalış yapanların alabileceği (sualtı fotoğrafçılığı gibi), hem de Advanced düzeyinde dalanların alabileceği (akıntı dalışı, gece dalışı, mağara dalıcılığı gibi) ihtisas eğtimleri de vardır. CMAS ve SSI brövesine göre eğitim alacaklar için de temelde benzer şekilde seviyeler bulunmakta.
CMAS ve PADI nedir? Dalış için şart mıdır?
Dalış yapabilmeniz için öncelikle bir eğitimden geçmeniz gerekiyor. Bu eğitimleri de farklı dalış okullarından almanız mümkün. Her dalış okulu ayrı bir sistem çerçevesinde eğitim veriyor. Bu sistemlerin sayısı da oldukça fazla. Fakat dünyada ve Türkiye'de en yaygın olan PADI (Professional Association of Diving Instructors - Profesyonel Dalış Eğitmenleri Birliği) ve CMAS (Confederation Mondial des Activites Subaquatiques - Dünya Sualtı Aktiviteleri Konfederasyonu)'tır. Her ikisinde de dalış disiplini temelde aynıdır ve tüm dünyada kabul edilir. Fakat Türkiye için özel bir durum söz konusu. Türkiye Su Sporları Federasyonu, CMAS üyesi olduğu için PADI sertifikasını kabul etmiyor. Federasyon'un 2008 yılında aldığı karara göre, Türkiye'de dalış yapacak Türk dalıcılar; ya CMAS sertifikasına sahip olmalı, ya da PADI eğitimi almışsa CMAS'a denklik belgesine sahip olmalı. (Yabancı uyruklular için bu geçerli değil, PADI sertifikalarıyla dalış yapabiliyorlar.) PADI'den CMAS'a geçiş yapmanın gereklilikleri ise şu şekilde: Eğer PADI Open Water Diver bröveniz varsa ve en az beş dalış yaptıysanız CMAS 2 Yıldız kursuna, Advance Open Water Diver bröveniz varsa, CMAS 2 Yıldız kursuna, Rescue Diver bröveniz varsa ve en az 25 dalış yaptıysanız CMAS 3 Yıldız kursuna katılabiliyorsunuz. www.tssf.gov.tr adresinden CMAS'a üye dalış okullarının listesini edinebilirsiniz. (Aslına bakarsanız, bu konu bir hayli karışık. Federasyon, "yasak" dese de, bunun pek uygulandığını söyleyemeyiz. Zaten; Türk olmayan PADI'liler Türk sularında dalabilirken, Türk PADI'lilerin dalışına izin verilmeyişi anlaşılır gibi değil. TSSF'ye PADI'yi neden kabul etmediğini sorduğumuzda; PADI'nin özel bir kuruluş olduğunu, bir federasyonun özel bir kuruluşun sertifikasını kabul edemeyeceğini belirttiler. Öte yandan, dalış okulları zevk için sportif amaçlı dalan kişilere ticari bir hizmet veriyor, sportif bir kuruluş olmayan - ticari bir kuruluşun federasyonun kurallarına göre hareket etmesinin beklenmesi de şaşırtıcı. Sonuç olarak, bu durum federasyona göre "net" olsa da, PADI eğitimi veren dalış okulları ve dalıcıları için karışık. Önümüzdeki dönemde bu durumun değiştirilmesini umut ediyoruz.)
Dalış için özel bir sağlık şartı var mı?
Dalanların birçok sporcudan veya sportif aktivite yapanlardan farklı bir sağlık yapısına sahip olması gerekmiyor. Fakat kalp, astım, orta kulak rahatsızlıkları gibi birçok hastalık dalış yapabilmenize engeldir. Dalışa başlarken dalış hekimlerine kontroller yaptırılması yararlıdır. Dalış için çok özel fiziksel şartlar gerekmemekle birlikte kararı bir sualtı hekiminin vermesini öneririz. İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi ve GATA, sualtı hekimliği anabilimdalına sahipler. Bu bölümlerin hiperbarik oksijen tedavisi ve sualtı hekimliği üzerinde uzmanlıkları bulunuyor. Amatör ve profesyonel dalgıçların başlangıç muayeneleri yapılarak dalışa engel bir hastalıklarının olup olmadığı araştırılıyor ve kişilere dalışa uygun ise "dalabilir raporu" veriliyor. Ayrıca dalışa bağlı hastalıklar da sahip oldukları basınç odaları yardımıyla bu kliniklerde tedavi edilmekte.
Dalış sırasında yaşanabilecek sağlık sorunları nelerdir?
Dalış hastalıklarının çok büyük bir kısmı yüzeye çıkış esanasında olur. Ani basınç ve ısı değişiklikleri farklı sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Emboli, vertugo, çeşitli barotravmalar en bilinen dalış hastalıklarıdır. Bu tür sorunları yaşamamak için dalışın temel kurallarına uymak gerekir. Sualtında asla nefes tutulmamalıdır. Hızlı değil, uzun nefes alımı ve verimi yapmak gerekir. Su yüzeyine çıkarken çıkış hızı 10 m/dk'yı geçmemelidir. Bunu ölçmek zor olacağı için, çıkarılan kabarcığın en küçük şekilde olmasına dikkat etmek yeterlidir. Aksi takdirde vurgun yiyebilirsiniz. İniş hızı da 25 m/dk'dır. Bu aşıldığında vertugo denilen baş dönmesi sorunu yaşanır. Böyle bir durumda hemen başınızın döndüğünü dalış eşinize veya ekip liderine belirtmeniz gerekir. (elinizi başınızın yanına getirip parmağınızla daire çizerek) Bu durumda dalış lideri ya da dalış eşiniz size yardım edecektir. Eğer yakınınızda size yardım edecek biri yoksa, çevrenizdeki bir kayaya tutunmak bir yöntem olabilir. Tutunacak bir şey yoksa, orta sudaysanız kendinize sarılmanız işe yarayabilir. Kaçınılması gereken, panikle hızla yüzeye çıkmaktır. Çünkü baş dönmesiyle yukarı çıkıyorum diye, yana veya dibe doğru gitme ihtimaliniz vardır. Bunu anlamanın yolu da kabarcık çıkarmaktır. Kabarcıklar her zaman yüzeye doğru yönelir.
Derinlik sarhoşluğu nedir?
Kullandığımız havanın içinde bulunan nitrojen gazı belli derinliklerde bünyemiz üzerinde narkotik bir etki yaratır. Buna "derinlik sarhoşluğu" adı veriliyor. Soluduğumuz hava içindeki azot (nitrojen) gazının basınç altında anestezik bir etkisi vardır. Alkol etkisine benzer bir etki yaratır. Nasıl alkol kişiden kişiye değişik etki gösterirse azot (derinlik) sarhoşluğunun da kişiden kişiye değişen semptomları vardır. Daha sığda olma ihtimali bulunmakla birlikte 30 metre ve daha derinlerde de ortaya çıkar.
Derine daldıkça derinlik (azot) sarhoşluğu riski artar. Bu bazen hafif baş dönmesi, endişe veya mutluluk hissi duymayla başlamakla beraber hareketlerde koordinasyonsuzluğa ve hayal görmeye kadar gidebilir. Herkesin başına gelebilir, bulunulan derinlikten biraz yükselerek etkisi ortadan kaldırılır, kalıcı bir etkisi yoktur. Dalıcı uzun zaman dalmamış ise ya da yorgunken yapılan dalışlarda daha sık olur. Ancak kötü şöhreti kadar sık kazalara neden olmaz.
Captain Cousteau "SESSİZ DÜNYA" Jacques - Yves Cousteau - Frederic Dumas Yazı Dizisi
